Verband tussen denken en emoties bij financiële vraagstukken

Deze praktijkcase laat zien hoe cognitieve beoordeling, etikettering en herinterpretatie beïnvloeden hoe mensen financiële situaties beleven.

Emoties en denkvaardigheden zijn nauw met elkaar verbonden. Op deze plek benoemen we enkele specifieke verbanden tussen cognitieve processen en emoties zoals:

• cognitieve beoordeling: hoe iemand een gebeurtenis beoordeelt tegenover welke verwachtingen iemand ervan had beïnvloedt de emoties. Als iemand bijvoorbeeld een gebeurtenis als dreigend interpreteert dan kan dit angst opwekken. Iemand anders raakt juist enthousiast over dezelfde situatie omdat diegene het als een kans of leuke uitdaging ervaart

• emotionele etikettering: cognitie speelt een rol bij het benoemen van de emoties die we voelen. De naam die iemand aan een emotie geeft beïnvloedt hoe die emotie wordt ervaren. Als iemand een lening voor een auto afsluit dan kan diegene dit interpreteren als ‘schuld’. Dit negatieve label kan motiveren om verstandig met geleend geld om te gaan en het zo snel mogelijk terug te betalen. Wanneer iemand bijvoorbeeld een lening afsluit om een huis te kopen dan kan dit worden gelabeld als ‘investering’. Dit positieve label kan iemand aanmoedigen om langetermijndoelen na te streven en financieel te groeien

• cognitieve herinterpretatie: mensen kunnen hun beleving van een situatie aanpassen door deze te herinterpreteren. Dit verandert vaak ook de emotionele reactie op deze situatie. In plaats van zich te blijven schamen over negatief geldgedrag in het verleden kunnen mensen ook proberen om de huidige situatie te zien als kans om positief geldgedrag te leren voor de toekomst

In de praktijk

Omdat zijn vader plotseling ernstig ziek is en daardoor vrij onverwacht moet stoppen met zijn onderneming, krijgt de zoon de mogelijkheid aangeboden om het bedrijf tegen een schappelijke prijs over te nemen.

In deze case speelt emotionele etikettering een cruciale rol. In eerste instantie ziet de zoon de overname als een bedreiging en dat leidt bij hem tot gevoelens van angst en onzekerheid. Dit komt omdat hij volgens zijn cognitieve beoordeling de situatie interpreteert als een verlies van het vertrouwde en mogelijk een aantasting van zijn eigen toekomstplannen.

Nadat hij wat aan het idee is gewend en samen met zijn partner en de accountant erover heeft gesproken, ziet de zoon het toch als een kans om te groeien en te leren; een uitdaging die overwonnen kan worden. Deze positieve interpretatie is het resultaat van cognitieve herinterpretatie waarbij de focus ligt op potentieel en mogelijkheden in plaats van op verlies en onzekerheid.

Door bewust te kiezen hoe iemand zelf een situatie etiketteert kan men de emotionele reactie en dus ook de beleving van de situatie aanpassen. Dit proces van herinterpretatie kan worden gefaciliteerd door reflectie, het zoeken van steun bij anderen en het verkennen van nieuwe perspectieven. Uiteindelijk leidt het bij de zoon in deze case tot een meer veerkrachtige en adaptieve houding ten opzichte van verandering.