In de praktijk | Financiële psychologie in financiële dienstverlening

Invloeden op het denken bij financiële besluitvorming en geldgedrag

Financiële keuzes worden gevormd door overtuigingen, emoties, ervaringen en biases. Met een praktijkcase over de invloed van denken op geldgedrag.

Mensen denken vaak dat hun gedachten een objectieve voorstelling zijn van de werkelijkheid. Niets is minder waar!

De denkwijze wordt onder andere beïnvloed door iemands:

  • sociaal-culturele achtergrond met bijbehorende waarden en normen
  • in het brein opgeslagen herinneringen uit het verleden
  • overtuigingen en verwachtingen
  • emoties en (stress)gevoelens
  • situatie en omgevingsfactoren
  • fysieke gesteldheid
  • psychische of mentale gezondheid
  • biases of denkfouten
  • persoonlijkheid
  • intelligentie
  • levensfase
  • bereidheid om te veranderen en zich te ontwikkelen


In de volgende klantcase laat ik je zien hoe deze verschillende factoren het denkproces bij jouw klant, en natuurlijk ook bij jezelf, beïnvloeden. Bedenk daarbij dat het in de praktijk niet zo gemakkelijk is om de denkwijze van een klant of van jezelf op deze wijze te ontleden.

Iedereen kijkt door de eigen gekleurde bril naar de mensen en de wereld om zich heen. Het menselijke denken vindt op verschillende bewustzijnsniveaus plaats. Besef dat mensen zich lang niet altijd bewust zijn van wat ze precies denken en waarom. En alsof dat nog niet genoeg is hebben bovengenoemde verschillende factoren ook nog eens invloed op elkaar en volgen gedachten elkaar razendsnel op.

In de praktijk

De invloed van de gedachten op financiële keuzes

Situatie: mevrouw Joosten (63) heeft een afspraak met haar financieel adviseur om haar financiële situatie te bespreken en advies te krijgen over het investeren van haar spaargeld. Ze heeft moeite om beslissingen te nemen en voelt zich onzeker over haar financiële toekomst.

  • Sociaal-culturele achtergrond: mevrouw Joosten komt uit een gezin waar altijd veel nadruk lag op zuinigheid en sparen. Deze waarden en normen beïnvloeden haar denkwijzen en maken haar voorzichtig met uitgaven en investeringen.


  • Herinneringen uit het verleden: in het verleden heeft mevrouw Joosten een slechte ervaring gehad met beleggen. Dit heeft haar huidige overtuigingen en verwachtingen beïnvloedt. Ze is bang om opnieuw geld te verliezen en dat maakt haar besluit om te gaan beleggen moeilijker.


  • Overtuigingen en verwachtingen: mevrouw Joosten gelooft dat beleggen riskant is en dat sparen de veiligste optie is. Deze overtuigingen beperken haar mogelijkheden om haar spaargeld optimaal te laten groeien.


  • Emoties en stressgevoelens: mevrouw Joosten ervaart veel stress en angst bij het idee van beleggen. Deze emoties vertroebelen haar denkvermogen en maken het moeilijk voor haar om rationele beslissingen te nemen.


  • Situatie en omgevingsfactoren: de huidige economische situatie en nieuwsberichten over financiële instabiliteit beïnvloeden de denkwijze van mevrouw Joosten. Als de broer van mevrouw Joosten haar ook nog eens afraadt om te gaan beleggen dan maakt haar dit nog voorzichtiger.


  • Fysieke gesteldheid: mevrouw Joosten heeft last van chronische vermoeidheid. Hierdoor wordt haar concentratie en besluitvorming negatief beïnvloedt.


  • Psychische of mentale gezondheid: de mentale gezondheid van mevrouw Joosten speelt ook een rol. Door haar depressie voelt zij zich vaak overweldigd door financiële beslissingen en heeft dan moeite om helder te denken.


  • Biases of denkfouten: mevrouw Joosten heeft de neiging om te denken in termen van verlies en risico. Deze denkwijze beïnvloedt haar financiële besluitvorming. Ze maakt de denkfout dat beleggen altijd leidt tot verlies.


  • Persoonlijkheid: vanuit haar persoonlijkheid is zij voorzichtig en risicomijdend en dat beïnvloedt ook de financiële keuzes van mevrouw Joosten.


  • Intelligentie: mevrouw Joosten is intelligent en goed geïnformeerd maar haar kennis wordt overschaduwd door haar emoties en overtuigingen.


  • Levensfase: door haar levensfase denkt mevrouw Joosten na over haar pensioen en financiële zekerheid. Ook dit beïnvloedt haar denkwijze.


  • Bereidheid om te veranderen en zich te ontwikkelen: mevrouw Joosten is bereid om te leren en zich te ontwikkelen maar haar angst en stress vormen waarschijnlijk een groot obstakel voor haar.


Conclusie

De financieel adviseur kan mevrouw Joosten helpen door haar bewust te maken van de verschillende invloeden op haar denken. Samen met de klant bespreekt de adviseur haar sociaal-culturele achtergrond, herinneringen uit het verleden, overtuigingen, emoties en andere factoren die haar financiële besluitvorming beïnvloeden.

Door deze invloeden te (h)erkennen kan mevrouw Joosten beter geïnformeerde en bewuste financiële beslissingen nemen. De adviseur stelt een financieel plan op dat rekening houdt met haar unieke situatie en helpt haar om haar angsten over beleggen te verminderen en haar financiële doelen te bereiken.