In de praktijk | Financiële psychologie in financiële dienstverlening

Gedragsverandering: sterke punten, valkuilen, allergieën en uitdagingen

Uitleg van het kernkwadrantenmodel van Daniel Ofman. Ontdek kernkwaliteiten, valkuilen, allergieën en uitdagingen bij geldgedrag aan de hand van een herkenbare praktijkcase.

Het kernkwadrantenmodel, bedacht door onderzoeker en management consultant Daniel Ofman, is een krachtig hulpmiddel om inzicht te krijgen in jezelf en anderen. Het model helpt bij gedragsverandering door sterke punten, valkuilen, allergieën en uitdagingen beter te begrijpen.

Vier aspecten bij gedragsverandering

Een kernkwadrant is een model waarmee iemands kernkwaliteiten in kaart gebracht kunnen worden. Het draait om de volgende vier aspecten:

  • kernkwaliteit: het unieke sterkte punt waar diegene goed in is en wat energie geeft.
  • valkuil: het gedrag waarin men doorslaat in de kernkwaliteit met negatief gedrag tot gevolg.
  • allergie: eigenschappen waaraan diegene zich ergert bij zichzelf of een ander.
  • uitdaging: het tegenovergestelde van de valkuil, de eigenschap die ontwikkeld kan worden.

Het kernkwadrantenmodel gevisualiseerd


In de praktijk

De psychologische val van overwerken

David is een toegewijde werknemer die trots is op zijn werkethiek. Hij werkt bij een groot bedrijf waar deadlines vaak strak zijn en het werk nooit ophoudt. Een van zijn kernkwaliteiten is dat hij bereid is om over te werken wanneer dat nodig is. Hij ziet dit als een manier om zijn team te ondersteunen en tegelijkertijd wat extra geld te verdienen.

Zijn collega's en leidinggevenden waarderen zijn inzet enorm. David is degene waarop iedereen kan rekenen wanneer het werk zich opstapelt.

De kernkwaliteit: overwerken

David's bereidheid om extra uren te maken is onmiskenbaar een van zijn sterkste eigenschappen. Hij is het type persoon dat geen 9-tot-5-mentaliteit heeft. Als er een belangrijke deadline nadert of als zijn team onder druk staat dan is David altijd bereid om langer door te werken om ervoor te zorgen dat het werk op tijd af is. Voor hem is overwerken een manier om zijn betrokkenheid bij zijn werk te tonen. En hij voelt zich gewaardeerd wanneer zijn extra inspanningen opgemerkt worden.

De valkuil: doorschieten in overwerken

Maar zoals bij elke kernkwaliteit schuilt er een gevaar in het doorschieten. Wat begon als een manier om zichzelf te bewijzen en zijn team te helpen, begint langzaam een gewoonte te worden. David merkt dat hij steeds vaker overwerkt. Soms wel vijf avonden per week. Dit begint zijn tol te eisen. Hij voelt zich uitgeput en heeft minder tijd voor zijn familie en vrienden. Zijn persoonlijke leven lijdt eronder. David realiseert zich dat zijn kernkwaliteit – overwerken – is omgeslagen in een valkuil. Hij is zo gefocust op het werk en de waardering die hij daarvoor krijgt dat hij zijn eigen grenzen niet meer respecteert.

De uitdaging: nee zeggen

David's uitdaging wordt duidelijk. Hij moet leren om vaker nee te zeggen wanneer zijn teamleider hem vraagt om over te werken. Dit is geen gemakkelijke stap voor iemand die gewend is om altijd beschikbaar te zijn. David beseft dat hij, om zijn welzijn en balans in zijn leven te behouden, soms moet aangeven dat hij niet beschikbaar is. Het nee zeggen is voor David niet alleen een manier om zijn energie te behouden maar ook een manier om zichzelf te respecteren en zijn persoonlijke grenzen te bewaken.

De goede aanvulling

In eerste instantie voelt het ongemakkelijk voor David om nee te zeggen. Hij is bang dat zijn teamleden hem zullen zien als minder toegewijd of dat zijn leidinggevende teleurgesteld zal zijn. Naarmate hij vaker nee zegt, merkt hij dat het tegendeel waar is. Zijn team respecteert zijn keuze en zijn leidinggevende begrijpt dat hij soms ook tijd voor zichzelf nodig heeft.