Praktijkcase over de grenzen van de financieel professional wanneer gedrag meer is dan een financieel probleem. Gedragsstoornissen en samenwerken met het zorgnetwerk.
Een gedragsstoornis gaat veel verder dan zomaar een gedragsprobleem. Een gedragsstoornis is een mentale ziekte. Het is een psychiatrisch ziektebeeld bij mensen die zich aanhoudend negatief, opstandig, vijandig of agressief gedragen waardoor hun dagelijks functioneren wordt beperkt.
Het vaststellen van een gedragsstoornis gebeurt altijd door een psychiater, klinisch psycholoog of gz-psycholoog. Niet door een financieel professional!!!
De omgang met mensen met een gedragsstoornis is complex. In de praktijk zul je hier soms mee geconfronteerd worden. Wees voorzichtig bij het begeleiden van mensen met financiële problemen die gediagnosticeerd zijn met een gedragsstoornis. Doe dit altijd in samenspraak met het netwerk van hulpverleners waar deze mensen vaak al gebruik van maken.
Situatie: Leonie lijkt op het eerste gezicht een leuke moeder van een gezin met drie kinderen. Niet zichtbaar is haar koopverslaving. Ze kan het niet laten om telkens opnieuw kleding te kopen in webshops. Wanneer de postbode haar pakketjes komt brengen dan schaamt ze zich oprecht. Maar ze kan het niet opbrengen om de kleding te retourneren en haar geld terug te vragen. Om haar koopverslaving te maskeren koopt ze ook vaak onnodig kleding voor haar kinderen.
Uitdaging: op een gegeven moment heeft haar financieel coach door wat er aan de hand is. Hij confronteert Leonie met haar gedrag en spreekt zijn vermoeden uit dat zij een serieuze gedragsstoornis heeft. Leonie reageert woest en staat intimiderend tegenover de coach te schreeuwen. Deze reactie maakt duidelijk dat de aanpak van de coach niet goed is gevallen bij Leonie.
Analyse: het ging hier gruwelijk mis omdat de financieel coach een medische diagnose stelde en Leonie hiermee confronteerde. Dit valt buiten zijn beroepscompetenties. Het stellen van dergelijke diagnoses is voorbehouden aan medisch professionals zoals psychologen of psychiaters. Bovendien kan een dergelijke directe confrontatie leiden tot defensieve en agressieve reacties zoals we zagen in het geval van Leonie.
Professionele aanpak: een financieel coach doet er daarom goed aan om geen diagnoses te stellen. Enerzijds omdat dit buiten de beroepstaken van de coach valt. Anderzijds omdat de coach niet deskundig is en gemakkelijk een foute inschatting kan maken. In plaats daarvan zou de coach subtieler te werk moeten gaan. Hij zou Leonie kunnen ondersteunen door haar bewust te maken van haar uitgavenpatroon en haar te helpen bij het opstellen van een budget. Daarnaast zou hij haar kunnen aanmoedigen om professionele hulp te zoeken via de huisarts zonder direct te wijzen op een mogelijke gedragsstoornis.
Resultaat: in theorie zou je zeggen dat de coach Leonie moet doorverwijzen naar haar huisarts. De praktijk is echter dat zij haar koopverslaving waarschijnlijk zal ontkennen en mogelijk agressief reageert als de coach hierop doorgaat. Dit maakt de situatie complex en vraagt om een zorgvuldige en empathische benadering. Hoe de financieel coach dit precies aanpakt blijft een uitdaging die vraagt om tact, geduld en empathie.