Financiële beslissingen worden genomen op bewust, onderbewust en onbewust niveau. Deze praktijkcase laat zien hoe die niveaus samen gezond geldgedrag beïnvloeden.
Het menselijke denken vindt dus plaats op drie niveaus. We onderscheiden hierin:
De drie bewustzijnsniveaus werken elk op hun eigen manier door in menselijk denken en handelen. Laten we nu eerst eens kijken hoe dat in de praktijk uitpakt in een klantcase. Aansluitend leggen we je uit wat de verschillende niveaus van bewustzijn inhouden.
Situatie: mevrouw Jansen overweegt om te investeren in een nieuw beleggingsfonds. Ze heeft een afspraak met haar financieel adviseur. In deze klantcase laten we je zien wat er op haar verschillende bewustzijnsniveaus gebeurt bij het nemen van haar financiële beslissingen.
Bewustzijn: tijdens het gesprek met haar financieel adviseur bespreekt mevrouw Jansen haar financiële doelen en de risico's die ze bereid is te nemen. Ze analyseert de prestaties van verschillende fondsen en maakt een weloverwogen beslissing op basis van de beschikbare informatie.
Onderbewustzijn: hoewel mevrouw Jansen zich bewust is van haar financiële doelen spelen er ook onderbewuste factoren mee. Ze heeft bijvoorbeeld een voorkeur voor bepaalde merken of bedrijven vanwege positieve ervaringen uit het verleden. Deze voorkeuren beïnvloeden haar keuze. Ook al is ze zich hier niet volledig van bewust.
Onbewuste: op een dieper niveau spelen onbewuste overtuigingen en emoties een rol. Mevrouw Jansen heeft bijvoorbeeld van haar ouders geleerd dat sparen belangrijk is en dat beleggen riskant kan zijn. Deze diepgewortelde overtuigingen kunnen haar besluitvorming beïnvloeden. Zelfs als zij rationeel gezien begrijpt dat beleggen in dit geval een goede keuze kan zijn.
Conclusie: na een goed gesprek met haar financieel adviseur besluit mevrouw Jansen om een deel van haar spaargeld te investeren in het beleggingsfonds. Haar beslissing is dan een combinatie van bewuste analyse, onderbewuste voorkeuren en onbewuste overtuigingen.
Als financieel professional moet je jezelf bewust zijn van de drie niveaus van bewustzijn:
Door deze lagen van denken te (h)erkennen kun je beter anticiperen op het gedrag van klanten, effectievere strategieën ontwikkelen en potentiële valkuilen in het financiële besluitvormingsproces identificeren en proberen te voorkomen.
Dit begrip helpt ook bij het opbouwen van vertrouwen en het creëren van een meer gepersonaliseerde benadering in de omgang met de klant. In het huidige AI-tijdperk zijn dit onontbeerlijke skills waarmee een professional van toegevoegde waarde blijft voor een klant bij de hedendaagse financiële planning, -advisering, -coaching of -hulpverlening.