Financiële psychologie in de praktijk

Toolkit Life Events

Het idee voor de Toolkit Life Events ontstond niet achter mijn bureau maar uit eigen praktijkervaring met klanten en in gesprekken met financieel professionals rondom trainingen.

Na afloop van zo'n training sprak ik een financieel planner die zichtbaar worstelde met de materie van financiële psychologie. Hij gaf aan dat hij vooral meer theoretische verdieping had verwacht. Tegelijkertijd merkte ik dat juist de onderwerpen die in de opleiding centraal stonden zoals klantgedrag, emoties, overtuigingen, levensverhalen en persoonlijke drijfveren, hem ongemakkelijk maakten. Dat kwam niet alleen naar voren in zijn reacties op de inhoud maar ook in de manier waarop hij deelnam aan de training.

Op een later moment spraken we hierover verder via Teams. Terwijl wij in gesprek waren over de vraag hoe financiële psychologie een plek kan krijgen binnen financiële planning waren er toevallig bouwvakkers aanwezig die delen van ons gesprek opvingen. Zij reageerden met oprechte verbazing. Voor hen was het vanzelfsprekend dat geldvragen niet alleen over cijfers gaan maar ook over mensen, gebeurtenissen, zorgen, keuzes en vertrouwen. Hun reactie zette mij opnieuw aan het denken.

Een tijd later sprak ik een andere financieel planner. Zij hield zich juist al heel bewust bezig met de menselijke kant van financiële planning. In dat gesprek werd mij duidelijk dat er ook een groep financieel professionals is die zich graag verdiept in deze materie en daar zelf al een heel eind mee is. Zij lezen, onderzoeken en experimenteren met psychologische thema’s die raken aan financiële planning en advies. Wat vaak nog ontbreekt is een samenhangende methode waarmee zij deze inzichten praktisch kunnen toepassen in hun klantgesprekken.

Door deze gesprekken realiseerde ik mij dat mijn bestaande opleidingen ergens in het midden waren terechtgekomen. Ze waren te verdiepend voor professionals die nog aan het begin staan van financiële psychologie maar nog niet concreet genoeg voor professionals die juist verder willen en behoefte hebben aan structuur, methodiek en praktische hulpmiddelen. Die middenweg bood uiteindelijk voor beide groepen te weinig toegevoegde waarde.

Voor mijzelf is deze werkwijze niet nieuw. Als financieel planner werk ik al ruim twintig jaar met de menselijke kant van geld, keuzes en verandering. Ik heb de bachelor Toegepaste Psychologie gevolgd en er in de loop der jaren mijn eigen opleiding van gemaakt door alle onderdelen voor mezelf te integreren in financiële planning en advies.

Maar soms worstel ik ook nog met de vraag hoe ik deze manier van werken het beste kan uitleggen en overdragen aan andere professionals. Op zulke momenten denk ik aan de vele klanten die ik in de afgelopen jaren heb mogen begeleiden bij niet-alledaagse financiële vraagstukken waarvoor niet direct een standaardoplossing bestond. Soms kom ik onverwachts weer een dankbare klant tegen die vertelt hoe mijn begeleiding op een bepaald moment verschil heeft gemaakt. Hoe een situatie die vast leek te zitten toch in beweging kwam. Hoe er rust, overzicht of vertrouwen ontstond. Dat zijn de momenten waarop ik opnieuw energie krijg om door te gaan met pionieren in dit mooie vakgebied van financiële dienstverlening.

Mijn drijfveer is altijd geweest om mensen te helpen hun financiële situatie op orde te krijgen en duurzaam financieel vitaal te worden. Tegelijkertijd ken ik ook mijn eigen aard. Zodra ik iets kan wordt herhaling voor mij al snel een sleur. Ik zoek steeds weer naar nieuwe vraagstukken, nieuwe invalshoeken en nieuwe uitdagingen. Daarom ligt mijn kracht niet in het telkens opnieuw uitvoeren van dezelfde aanpak bij klanten maar juist in het ontwikkelen, verdiepen en overdragen ervan.

Ik krijg veel energie van het opleiden en ondersteunen van financieel professionals zodat zij hun klanten op een meer menselijke manier kunnen begeleiden en met hun financiële advies daadwerkelijk waarde toevoegen aan mensenlevens. Want voor een klant is het vaak best spannend om naar een adviseur of planner toe te stappen. Achter een financiële vraag zit regelmatig onzekerheid, schaamte, hoop, twijfel of een life event dat alles op zijn kop zet. Een klant heeft dan niet alleen behoefte aan berekeningen en advies maar in de eerste plaats aan geruststelling, vertrouwen en duidelijkheid. Pas dan ontstaat ruimte om zelf bewuste keuzes te kunnen maken.

Vanuit die gedachte heb ik mijn negen e-learnings Financiële Psychologie herzien en omgevormd tot zeven praktische boekjes voor financieel professionals. Geen gemakkelijke leesboekjes om passief te consumeren maar compacte werkboekjes waarin korte theoretische inzichten steeds worden verbonden met praktijkcases, reflectievragen en opdrachten. Ze zijn bedoeld om mee te nemen, erbij te pakken en stap voor stap te gebruiken in de eigen ontwikkeling en adviespraktijk.

De toolkit die hieruit is ontstaan, is praktisch bruikbaar voor financieel planners en adviseurs op elk niveau. Wie nog aan het begin staat kan het consumentenboekje gebruiken om menselijke thema’s op een toegankelijke manier te introduceren in het klantgesprek. Wie al meer ervaring heeft kan de toolkit inzetten om meer verdieping, structuur en samenhang aan te brengen.

Met ruim 250 reflectie- en inventarisatievragen kan de klant voorafgaand aan het adviesgesprek zelf al aan de slag. De adviseur kan de vragen ook gebruiken tijdens het gesprek. Dat bespaart tijd omdat de professional niet alles zelf hoeft uit te leggen. Tegelijkertijd helpt het om sneller tot de kern te komen van wat er werkelijk speelt.

Vanuit mijn jarenlange praktijkervaring als financieel planner, opleider en ontwikkelaar heb ik financiële psychologie zo geïntegreerd dat het aansluit bij de dagelijkse adviespraktijk en zoveel mogelijk past binnen de kaders van de Wft-regelgeving. De toolkit is daarmee geen los psychologisch instrument maar een praktische brug tussen menselijk gedrag, financiële keuzes en professioneel financieel advies.